Stemmingsstoornissen

CCE_lesmap_cover_kleinEnkele decennia geleden waren professionals in de veronderstelling dat mensen met een verstandelijke beperking geen psychische problemen hadden. Daarvoor waren hun cognitieve vermogens te beperkt. Inmiddels zijn professionals van mening dat ook mensen met een verstandelijke beperking psychische stoornissen, zoals psychotische, angst- en stemmingsstoornissen kunnen hebben.

 

In de praktijk is dat vooral te zien bij mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking. Bij hen zijn deze stoornissen nog te herkennen en ook zijn de reguliere behandelingen - vaak met aanpassingen - nog bruikbaar.

 

Anders is dat voor mensen met een ernstige beperking. Hoewel steeds meer professionals van mening zijn dat ook bij deze mensen sprake kan zijn van psychiatrische stoornissen, worden deze in de praktijk echter maar weinig vastgesteld. Dat geldt bijvoorbeeld voor stemmingsstoornissen. Misschien geldt dit hier zelfs sterker, omdat er ook aanwijzingen zijn dat deze stoornissen juist váker voorkomen bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking.

 

Meer aandacht voor stemmingsstoornissen

Bij het CCE is de kennismodule ‘Stemmingsstoornissen bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking’ verschenen. In de praktijk blijkt vaak dat zorgverleners er niet bij stil staan dat mensen met een ernstige verstandelijke beperking ook een depressie of bipolaire stoornissen kunnen hebben. Met de kennismodule kunnen gedragskundigen en artsen zelf lesgeven aan een team of groep begeleiders. Het CCE draagt hiermee expertise uit consultaties over aan zorgprofessionals in de praktijk.

 

De kennismodule bestaat uit een map en CD. Hierin zijn de resultaten van een literatuurstudie en een casuïstiekstudie naar CCE-consultaties verwerkt. Experts uit de praktijk hebben voor een selectie gemaakt van de meest interessante informatie over stemmingsstoornissen bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking.

 

De kennismodule bestaat onder meer uit algemene informatie over stemmingsstoornissen, een les over signaleren en herkennen, een klinische les over een cliënt met een stemmingsstoornis en diverse bronnen. De teksten verwijzen naar bijgevoegde powerpoint-presentaties en hand-outs. Zorgverleners die gebruik willen maken van het lesmateriaal kunnen contact opnemen met het CCE.

 

Interviews

'Als je alleen kijkt naar het gedrag, kom je er niet. Je moet het levensverhaal en het erfelijke stuk ook meenemen. De hypothese "is er sprake van stemmingsstoornissen?" moet je altijd meenemen in je afwegingen op zoek naar de oorzaak van probleemgedrag', stelt Carmen van Bussel. Als orthopedagoog/gz-psycholoog en CCE-consulent was zij betrokken bij het maken van de Kennismodule.

 

 

'Als je werkt met mensen met een ernstige verstandelijke beperking, moet je veel van somatiek weten', stelt Gerda de Kuijper. Als Arts Verstandelijk Gehandicapten was zij betrokken bij het maken van de kennismodule.

 

'Hoewel het beeld hetzelfde is als bij normaal begaafde mensen, is een stemmingsstoornis moeilijk te herkennen. Zeker mensen met een ernstige verstandelijke beperking vertonen vaak erg jong gedrag. Ze kunnen bijvoorbeeld altijd wel wat drukker zijn zonder dat het manisch is, of juist wat teruggetrokken zijn zonder dat het depressief is.'

 

 

Ook Gert-Jan Verberne, klinisch psycholoog en psychotherapeut, heeft meegewerkt aan de module. In een interview licht hij toe wat stemmingsstoornissen zijn, hoe je ze kunt onderkennen en welke mogelijkheden er zijn voor behandeling en bejegening.

 

“Mensen met een verstandelijke beperking kunnen dezelfde psychiatrische stoornissen hebben maar laten vaker a-typische symptomen zien”

 

“De kern van de behandeling voor ernstige stemmingsstoornissen is dezelfde als voor normaal begaafden “

 

Implementatie: oproep tot deelname

Het CCE wil bevorderen dat de kennismodule in de praktijk wordt gebruikt. Wij roepen professionals op om vooral de algemene les enkele malen te geven aan (teams van) begeleiders van mensen met een ernstige verstandelijke beperking. Daar kan en wil het CCE graag bij ondersteunen. Bovendien hopen wij op basis van ervaringen in het veld de kennismodule in de toekomst te verbeteren.


Casus over cliënt met stemmingsstoornis

In de online database ‘Leren van Casussen’ staat ook een casus van een vrouw met een ernstige verstandelijke beperking en een stemmingsstoornis: ‘Speciale aflevering: Carla’.


Bestellen

Auteurs van de kennismodule zijn Peter Koedoot (CCE), Gert-Jan Verberne (psycholoog, psychotherapeut) en Paul Vleeshouwers (CCE). De map van de kennismodule bevat 134 pagina’s aangevuld met digitale informatie op CD (ISBN 978-90-818410-0-9). Deze is voor  € 29,95 online te bestellen. Consulenten en casemanagers van het CCE krijgen korting en betalen € 15,00.

Meer lezen

Folder over stemmingsstoornissen 

bespreking van de Kennismodule in Klik: Ook ernstig gehandicapte kan depressief zijn

 

Contact

Bent u geïnteresseerd in ondersteuning bij het geven van de lessen of wilt u op de hoogte blijven van de activiteiten over de implementatie van de kennismodule, stuur dan een e-mail naar Peter Koedoot.

 

Naar overzicht