Kijken in de context

Uit consultaties van het CCE blijkt dat de organisatie een belangrijke factor is bij het ontstaan én het voorkomen van probleemgedrag. Bepaalde gedragsproblemen van cliënten die langdurig zorg nodig hebben kun je voorkomen door de juiste omgeving of context te organiseren. Dat vraagt om betrokkenheid van medewerkers binnen de hele organisatie, uit alle disciplines en van laag tot hoog. Denk bij de context in relatie tot probleemgedrag aan visie van de organisatie, besturingsconcepten, leiderschap, cultuur, financiën, huisvesting, positie van gedragskundigen, ondersteuning van personeel, etc.

Lees de krant Kijken in context


Good practice: afwijken van gebaande paden

Bijna 300 professionals uit de gehandicaptenzorg kwamen in het najaar van 2013 bijeen in Fort Voordorp voor de werkdag ‘Kijken in de context’. De meesten van hen kwamen met hun collega’s: teams bestaande uit diverse disciplines, variërend van gedragskundige, begeleider, teamleider tot manager. Samen vormen zij de organisatie: één van de bepalende factoren voor de context en het (probleem)gedrag van de cliënt. Dagvoorzitter Esther van Rijswijk verzekert de deelnemers dat het een echte ‘werkdag’ is waarbij het gaat om het uitwisselen van ideeën en praktijkervaring.


Over organisatie, probleemgedrag en zombies

CCE-coördinator Henriëtte Ettema deed een rondgang langs haar collega’s en vertelt wat zij in de praktijk zien als de meest bepalende factoren voor het voorkómen en ontstaan van probleemgedrag. Dat begint met een goede visie op zorg, maar wel een die doorleefd is in de héle organisatie. Een andere factor is de samenwerking tussen teamleider en gedragskundige in de ondersteuning en begeleiding van het team. Maar ook de rol van familie is een factor om niet te vergeten. En geld speelt natuurlijk een rol. Niet alleen de hoeveelheid, maar vooral de manier waarop geld wordt besteed. Communicatie tussen management en werkvloer is ook een factor van betekenis. ‘Men roept wel naar elkaar, maar verstaat elkaar niet altijd.’ De hamvraag is hoe je in een organisatie rekening houdt met al deze factoren zonder de kwaliteit van bestaan van cliënten uit het oog te verliezen...        

 

Gijs van Gemert, voormalig manager en hoogleraar orthopedagogiek, vertelt aan de hand van een schema waarom gedragsproblemen en organisatie zo hardnekkig zijn. Organisaties zijn altijd op macht gebaseerd. Wat een goede omgeving is, moet je eigenlijk aan de cliënt zelf vragen. Het gaat om werkelijk contact maken en je niet laten leiden door protocollen. Zorgzaamheid kun je organiseren. Het toppunt van professionaliteit is je ongerustheid uiten en daarmee aan de slag gaan, aldus Van Gemert.

 

’Bedrijfsverloskundige’ Guido Thys helpt organisaties bij het creëren van waarde voor hun klanten en medewerkers. Organisaties ontlenen hun bestaansrecht namelijk aan de waarde die zij voor klanten hebben. Dat geldt zowel voor organisaties in de profit- als non-profitsector: de wisselwerking tussen individu en omgeving is immers overal hetzelfde. Hij waarschuwt zijn publiek voor de ‘zombies’ die je in elke organisatie tegenkomt. Het zijn de energieslurpende activiteiten die ons in de weg staan bij het bereiken van onze doelen. Bijvoorbeeld het aantal overleguren: een barometer voor het gebrek aan leiderschap in een organisatie.


Praktijk aan het woord

Zes organisaties presenteren op geheel eigen wijze een Good Practice over het effect van de organisatie op probleemgedrag. Zorgboerderij De Eikenhof laat ook de cliënten zelf aan het woord over hun ervaringen. Met een echte kip, haan en konijn kan het publiek de sfeer van de boerderij proeven.

 

KICJPvandeBentJP van den Bent presenteert een in dozen ingepakte cliënt die vroeger bekend stond als een ‘lastig pakket’. Naarmate deze complexe cliënt wordt ontdaan van allerlei regels en afspraken komt hij zelf weer in beeld en ontstaat er ruimte voor eigen initiatief.

 

Bij de interactieve presentatie van Abrona gaat het over cultuurverandering, meer focus op de cliënt en commitment aan de gekozen visie.

 

De weg van eenzaamheid naar samen! Baalderborggroep vertelt over de zoektocht naar het herstel van het gewone leven voor hun cliënten door twee medewerkers hierover te interviewen. Beschikbaarheid en nabijheid zijn belangrijke factoren voor cliënt én begeleiders.

 

Tijdens de Good Practice maakt Idris duidelijk dat ze cliënten niet uitplaatsen, maar met ze doorgaan, ook als het moeilijk wordt.

 

In de presentatie van Op de Bies van de Koraal Groep staat een cliënt centraal die bijna 24 uur per dag vastgebonden in bed lag vanwege voortdurend zelfverwondend gedrag. Op een zeker moment trokken begeleiders, managers en gedragsdeskundigen een lijn en besloten samen te werken aan een gewoon leven voor deze cliënt zonder vrijheidsbeperking.

 

Na de presentaties is er volop ruimte voor reacties en discussie met mensen in de zaal.


‘Wil je in je eigen instelling wonen?’

In een film geven mensen vanuit diverse achtergronden en functies hun visie op ‘Kijken in de context’. Een uitspraak van een vader in de film maakt veel indruk: "Stel je wordt gehandicapt, zou je in je eigen instelling willen wonen?".

 

 

Dat geldt ook voor de uitspraak van de cliënt: “Begeleider zijn is een zwaar beroep. Worden ze wel genoeg ondersteund?” Tijdens de lunch en in de wandelgangen wordt er nog veel over doorgepraat. ’s Middags staan er gesprekscirkels op het programma over verschillende onderwerpen die het thema ‘Kijken in de context’ raken. Mensen gaan met elkaar in gesprek over onderwerpen als vrijheid van de cliënt, visie van de organisatie, samen of apart, belang van opleiding en training, betaalbare zorg, aanstuurstijl en organiseren van opmerkzaamheid.


Wordt vervolgd…

Uit de evaluatie blijkt dat mensen de werkdag heel positief hebben beoordeeld. Zoals een van de deelnemers opmerkt: “de stemming is optimistisch en de nadruk ligt op het denken in mogelijkheden”. ‘Kijken in de context’ heeft velen aan het denken gezet. De Good Practices geven nieuwe inzichten en stimuleren deelnemers om binnen de eigen organisatie verder te praten over het thema. Deelnemers zien graag een vervolg op ‘Kijken in de context’ om het onderwerp verder invulling te geven en onder de aandacht te brengen. Daar gaat het CCE zich op beraden. Wordt vervolgd…


Voor wie

De dag was bedoeld voor groepen medewerkers uit dezelfde organisatie. Liefst multidisciplinair samengestelde groepen van bestuurders, managers, stafmedewerkers, AVG's, gedragskundigen, teamleiders en begeleiders. Samen bepaalt u immers de context van de organisatie. En die is van invloed op het probleemgedrag van de cliënt.