Verslag Symposium “MERK ME OP!” over ouderen die niet goed kunnen horen én zien

Bijna 200 professionals uit met name de ouderenzorg kwamen bijeen tijdens het symposium “MERK ME OP!” op 29 januari 2010 in het NBC te Nieuwegein. Het symposium ging van start met de première van de film “Ik kan toch meer dan ik dacht”. Deze film schetst een beeld van de problematiek van niet goed kunnen horen én zien van een aantal bewoners van verzorgings- en verpleeghuis Sint Jozefoord in Nuland. In de film vertellen vier zusters over hun ervaringen. Om de kwaliteit van hun leven te verbeteren zijn de zusters begeleid door het CCE. De zusters vertellen hoe hun situatie is veranderd na de consultatie. Ook komen medewerkers van Sint Jozefoord en consulenten van het CCE aan het woord. 

Filmfragment “Ik kan toch meer dan ik dacht”

Foto-impressie van het symposium 

Overhandiging DVD

Na de première overhandigde dagvoorzitter Norbert Vandevorst, directeur CCE in de regio Noord-Brabant en Limburg, de eerste DVD aan twee zusters die in de film gevolgd werden. Zowel het symposium als de film zijn bedoeld om de problematiek onder de aandacht te brengen van professionals in de ouderenzorg. Daarmee kan de kwaliteit van leven verbeteren van ouderen die slecht kunnen horen én zien, aldus Norbert Vandevorst. Onderstaand volgt een impressie van het ochtendprogramma met de verschillende sprekers. Het middagprogramma bestond uit acht workshops waaruit de deelnemers konden kiezen. 

Met hulp van het CCE uit het isolement

De eerste spreker Annelies Witsiers, logopedist bij Kalorama en consulent CCE, ging tijdens haar presentatie in op de achtergrond van de groepsconsultatie die aan de basis van de film lag. Zij schetste het ontstaan van het idee, het doel en het verloop van het project. Eén van de stappen was het identificeren van de ouderen die slechthorend en slechtziend zijn. Met een signaleringslijst werden gegevens snel en makkelijk in kaart gebracht. Hieruit bleek dat 25 van de 88 zusters uit Sint Jozefoord een auditief-visuele beperking hadden. Op basis daarvan is een pilot gestart met een activiteitengroep. Daarnaast kregen de zusters individueel advies, bijvoorbeeld over de inrichting van hun kamer. Verzorgenden en activiteitenbegeleiders kregen scholing en coaching om het project goed te kunnen begeleiden. Uit de resultaten van het project blijkt dat de ondersteuning van ouderen verder gaat dan het bieden van goede hulpmiddelen. Ondanks de beperkingen zijn er weer mogelijkheden om deel te nemen aan activiteiten. En dat zorgt er voor dat de zusters uit hun isolement komen. Dat blijkt ook uit hun reacties: “Ik voel me weer betrokken bij de wereld” en “Ik tel weer een beetje mee”. Voor het vervolg van het project is een werkgroep ingesteld waarin diverse disciplines uit de organisatie zijn vertegenwoordigd. Onder begeleiding van het CCE zorgen zij ervoor dat er aandacht blijft voor de problematiek van de zusters.  

Zie voor meer informatie: Presentatie en Lezing van Annelies Witsiers.

Medische aspecten bij ouderen die niet goed kunnen horen en zien

Ewoud de Jong, specialist ouderengeneeskunde bij Kalorama, ging in op de medische aspecten die een rol spelen bij de problematiek en de rol van de arts bij ouderen met gecombineerd visus- en gehoorsverlies. Zo lopen artsen er bijvoorbeeld tegenaan dat een harde definitie en specifieke protocollen en richtlijnen ontbreken. Het probleem wordt deels of helemaal niet genoemd in de standaarden van het NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap), CBO (Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg) en Verenso (specialisten in ouderengeneeskunde). Voor artsen is het belangrijk om zich bewust te zijn van de problemen en deze te signaleren. Vervolgens kan de arts iets toevoegen, bijvoorbeeld als het gaat om diagnostiek en behandeling, de inzet van technische hulpmiddelen en de verwijzing naar paramedische disciplines of kenniscentra. Waar het volgens Ewoud de Jong om gaat is dat je het leert zien. “Je gaat het pas zien als je het door hebt”, aldus een gevleugelde uitspraak van Johan Cruijff. 

Zie voor meer informatie: Presentatie Ewoud de Jong 

Psychosociale gevolgen van een auditief-visuele beperking bij ouderen

Lieve Roets, onderzoeker bij Kalorama en consulent CCE, doet onderzoek onder ouderen met een auditief-visuele beperking. “Ik zit erbij als Piet….” is een citaat van een oudere dame die zij heeft geïnterviewd. “Ik weet niet waar ik loop, ik versta niet wat ze zeggen, ik kan niets doen en ik ben totaal de grip kwijt”, aldus haar persoonlijke toelichting. Haar auditief-visuele beperking heeft gevolgen op het gebied van mobiliteit, communicatie en informatie. En daar staat zij niet alleen in. Op dit gebied is nog maar weinig onderzoek gedaan. Lieve Roets geeft aan dat de zorg aan ouderen met een auditief-visuele beperking aandacht vergt voor vier domeinen. Dit zijn signaleren, revalideren, omgeving en zelfmanagement. Na het signaleren van de beperking kunnen ouderen revalideren met steun van hulpmiddelen en het trainen van vaardigheden. Vervolgens kunnen aanpassingen plaatsvinden in de omgeving van ouderen. Denk bijvoorbeeld aan de akoestiek van een ruimte, gebruik van kleur en contrast. Maar ook de sociale omgeving kan worden aangepast als het gaat om de communicatie met ouderen die slecht kunnen horen én zien. Tenslotte is zelfmanagement belangrijk. De oudere dame uit het voorbeeld deed dat door thuis zelf te bepalen waar bezoekers gaan zitten. Dat stelt haar in staat om overzicht en grip te houden op de situatie.        

Zie voor meer informatie: Presentatie Lieve Roets 

Balans opmaken

Dagvoorzitter Norbert Vandevorst besluit het ochtendprogramma door de balans op te maken. Met het symposium en de DVD wil het CCE de problematiek van ouderen die niet goed kunnen horen én zien op de kaart te zetten. In de huidige maatschappij gaan de ontwikkelingen in een rap tempo. De snelheid van informatievoorziening ligt hoog door een toenemende digitalisering. Voor oudere mensen met een (dubbele) beperking is het moeilijk deze ontwikkelingen te volgen. Daarom is steeds meer aandacht nodig vanuit de zorg. En dat geldt juist voor mensen die geen aandacht vragen. Het is de rol van de zorg om dat te signaleren. Voor het CCE is dit een belangrijk thema om op in te spelen. 

Hieronder vindt u nog enkele presentaties van de workshops die gehouden zijn:

• Een niet alledaags praktijkvoorbeeld, Marc Hamers
• Probleemgedrag, Mieke Janssen
• Meten is weten, Noor van Iersel

• Structurele aandacht voor zintuiglijke problematiek in het verpleeghuis, Anita van Hoof

• Ervaar het eens! Jeanette van Dijk