Verslag congres 'Onbegrepen gedrag in de ouderenzorg, probleemgedrag?'

Op donderdag 10 juni kwamen verzorgenden, psychiaters en specialisten ouderengeneeskunde uit de provincies Overijssel, Gelderland en Flevoland naar Apeldoorn voor het CCE-congres over probleemgedrag in de ouderenzorg. Dagvoorzitter Jaap van den Heuvel heette iedereen welkom. Na een korte introductie door regiodirecteur Ans Hilberink over wat het CCE in de Verpleging en Verzorging kan betekenen, begon het programma.

Toelichting titel symposium, Jaap van den Heuvel

Het vraagteken achter probleemgedrag geeft aan dat het goed is om vragen te stellen bij en over probleemgedrag. Is er eigenlijk wel sprake van probleemgedrag? Of is het gedrag misschien uiting van ongenoegen, verdriet, angst, genot of gewoon een vraag en wordt dit door de omgeving niet begrepen? Afspraken, regels, medicatie en middelen worden vaak ingezet om verstoring van de omgeving tegen te gaan. Anderen hebben er immers last van. Dit hoeft niet slecht te zijn, mits het daar niet bij blijft. Vragen over het gedrag en wat de persoon mogelijk wil aangeven zijn belangrijk om de persoon te leren begrijpen en goed bij deze aan te kunnen sluiten. Het is zeker niet mogelijk om alle gedrag te begrijpen, maar daar ligt wel de uitdaging. Het programma van vandaag is erop gericht gedrag te leren begrijpen, zodat de omgeving van de persoon aansluitend kan reageren.

Dementie heb je niet alleen, Sjef van Bommel

Sjef van Bommel, de eerste spreker van de dag, zorgde jarenlang voor zijn partner Thom, die frontotemporale dementie had. Sjef vertelt over zijn strijd om Thom zo lang mogelijk bij zich te houden. En hoe belangrijk zijn familie en vrienden daarin waren. Hij legt uit hoe zijn relatie met Thom veranderde, ineens stond hij er alleen voor, hij kon niet meer op Thom terugvallen. Maar hij ontdekte een nieuwe manier van omgaan met Thom, een nieuwe manier van samen genieten en het goed hebben. Hij weigerde om toe te geven aan de wanhoop.

In het laatste half jaar van zijn leven komt Thom in een verpleeghuis terecht. Sjef deelt zijn gemengde ervaringen hierover. Zo vertelt hij over het opnamegesprek dat hij zou hebben met een afdelingshoofd, een van de belangrijkste gesprekken uit zijn leven, het viel hem enorm zwaar om Thom te laten opnemen. Op de dag zelf bleek het afdelingshoofd niet aanwezig, ze had een dagje vrij genomen. Een verzorger nam haar plaats in. Goede ervaringen had Sjef ook. Hij roemt de persoonlijke betrokkenheid van verzorgers die hij tegenkwam.

In 2007 komt Thom te overlijden. Sjef van Bommel geeft nu af en toe les over mantelzorg, treedt op als gastspreker bij Alzheimercafé’s en werkt aan een manuscript over de jaren waarin Thom ziek was.

Probleemgedrag in de ouderenzorg, Hugo Gratama van Andel

De volgende spreker, Hugo Gratama van Andel (sociaal geriater), werkt als consulent bij het CCE. Hij benoemt zes terreinen waarin de mogelijke oorzaken van probleemgedrag gezocht kunnen worden, te weten: lichamelijk, psychisch, persoonlijk, omgeving, medicatie, en wie heeft waarmee een probleem?

Wanneer het CCE ingeschakeld wordt, spitten de consulenten het hele dossier door om antwoorden te vinden op vragen uit bovenstaande terreinen.

Bij een persoon met dementie lijkt verward gedrag al gauw verklaard en kan de neiging bestaan niet verder te zoeken. Gratama van Andel pleit ervoor om dit wel te doen, je te blijven afvragen of er andere oorzaken meespelen, die nog te beïnvloeden zijn.

Ook gaat de spreker nog in op rapportage en overdracht. Niet zelden hoort hij zinnen als ‘Heb je iets voor mevrouw Bakker? Die was gisteren agressief’. Gratama van Andel geeft aan dat het belangrijk is om in de rapportage duidelijk te beschrijven welk gedrag je zag, welke actie je hebt ondernomen en welk effect dit had. Zo ontstaat er een duidelijker beeld van de cliënt en welke interventies gewenst resultaat geven.

Klik hier om de presentatie te downloaden

Klik hier voor een overzicht van websites naar aanleiding van deze presentatie

CCE-consultatie: een ondersteuning bij begrijpen en hanteren van gedrag, Gerben Bergsma

Gerben Bergsma (verpleegkundig specialist GGZ) werkt als projectleider voor het CCE. Als eerste schetst hij de reguliere ouderenzorg aan de hand van zijn eigen vakantie. Zo deed zijn all-inclusive polsbandje dat hij kreeg in Egypte, hem een beetje denken aan het zorg zwaarte pakket dat cliënten in verzorgingshuizen krijgen. Bergsma stelt dat de V&V ervoor moet waken dat zorg persoonsgericht blijft. Dit vraagt veel van begeleiders. Door het tonen van zelfgemaakt videomateriaal legt Gerben Bergsma uit hoe de CCE methodiek werkt in deze situaties.

Tijdens het middagprogramma volgden deelnemers verschillende parallelsessies:

Sessie 1           Dementie en verstandelijke beperking

Sessie 2           Medicatie bij probleemgedrag 

(klik hier voor presentatie in pdf)

Sessie 3           Non-fixatie

Sessie 4           Video-interactie

Sessie 5           Sensomotorische Integratie

Sessie 6           Levensverhalen

(klik hier voor presentatie in pdf)

Sessie 7           Psychosociale gevolgen auditief-visuele beperking bij ouderen

Sessie 8           Wat is goede zorg en wie bepaalt dat?

Klik hier voor presentatie in pdf

Sessie 9           Familie, mantelzorg, belangenbehartiging in de ouderenzorg