Terugdringen vrijheidsbeperking

In consultaties heeft het CCE regelmatig te maken met 'onvrijwillige zorg'. Zorgprofessionals weten soms geen raad met een cliënt en zien geen andere oplossing dan het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Het CCE kan meekijken en advies geven om deze maatregelen te helpen afbouwen of voorkomen en zo het perspectief voor de cliënt helpen verbeteren.

 

Nieuwe wetgeving

Om dwang in de zorg verder terug te dringen treedt per 1 januarui 2020 nieuwe wetgeving in werking. De Wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) maakt dan plaats voor twee afzonderlijke wetten:

 

  • Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg; voor mensen met een psychiatrische stoornis;
  • Wet Zorg en dwang; voor mensen met een verstandelijke beperking of een psycho-geriatrische aandoening.

 

De nieuwe wetgeving bepaalt dat wanneer onvrijwillige zorg langer duurt dan een bepaalde termijn, er verplicht interne en externe consultatie moet plaatsvinden. Vrijheidsbeperking waar de cliënt niet mee instemt of zich tegen verzet, valt onder onvrijwillige zorg.

 

De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft regels opgesteld voor verplichte consultatie bij langdurige separatie in GGZ-instellingen (zie: Toetsingskader terugdringen separeren, december 2016).

 

Consultatie door het CCE: algemeen

Het CCE adviseert zorgprofessionals over cliënten met een stoornis of blijvende beperking die langdurig professionele zorg en ondersteuning nodig hebben. Deze cliënten hebben ernstig probleemgedrag of grote kans dat te ontwikkelen. Zorgprofessionals, familie en cliëntvertegenwoordigers en ook de cliënt zelf kunnen het CCE inschakelen.

 

Het CCE begint de consultatie met een analyse van alle factoren die van invloed zijn op de situatie. Zo ontstaat een volledig beeld van de cliënt en zijn of haar context. Dat is de basis voor een goed advies. Het CCE wordt bij voorkeur tijdig betrokken, voordat de situatie volledig is vastgelopen. Bij een consultatie zetten wij gespecialiseerde deskundigen in. Deze consulenten hebben een belangrijke rol bij de implementatie en de borging van het advies.

 

Consultatie door het CCE bij terugdringen onvrijwillige zorg

Voor cliënten met (een grote kans op) ernstig probleemgedrag kunnen zij een beroep doen op de deskundigheid van het CCE. 

 

Het CCE biedt consultatie bij alle vormen van onvrijwillige zorg die te maken hebben met ernstig probleemgedrag. Dat is een ruime definitie. Soms zal pas na ‘professionele weging’ duidelijk zijn of een vraag voor het CCE is of niet. Consultaties van het CCE zijn maatwerk.

 

Wil je weten of je met je vraag terecht kunt bij het CCE, neem dan contact op met een van onze coördinatoren. Deze kan je verder helpen, doorverwijzen of je adviseren om een cliënt aan te melden voor consultatie.

 

Meer over consultaties


Veel gestelde vragen en antwoorden

 

Wat is precies de visie en de rol van het CCE bij de afbouw van onvrijwillige zorg? En wat kan ik van het CCE verwachten?

Soms is vrijheidsbeperking onvermijdelijk om de veiligheid van de cliënt en zijn of haar omgeving te waarborgen. Belangrijk  is dat de maatregel zo kort mogelijk wordt toegepast, zo min mogelijk restrictief is en alles er op is gericht om deze weer af te bouwen. Tijdig aanmelden van de cliënt is daarom van belang. De consultatie start met een analyse van de cliënt- en omgevingsfactoren die de situatie veroorzaken of in stand houden. Het  is vrijwel altijd mogelijk om onvrijwillige zorg (verder) af te bouwen en alternatieve oplossingen te vinden. De kunst is om samen met alle betrokkenen breed te kijken naar de cliënt en zijn of haar context.

 

Met welke vragen over onvrijwillige zorg kan ik bij het CCE terecht?

Je kunt het CCE inschakelen voor cliënten met ernstig probleemgedrag die een vorm van onvrijwillige zorg ondergaan. Het dagelijks bestaan van deze cliënten wordt hier vaak door gedomineerd en het perspectief op verbetering ontbreekt. Voorbeelden zijn dwangmedicatie, separatie in de isoleercel of comfort room, fixatie en intensieve een-op-een- of twee–op-een-begeleiding.

 

Kan ik een consultatie bij het CCE over onvrijwillige zorg aanvragen nog voordat de door de regelgeving gestelde termijn verstreken is?

Dat kan zeker en heeft zelfs de voorkeur. Het is goed om tijdig aan te melden. Aanmelden bij het CCE kan op het moment dat de eigen deskundigen geen oplossing meer zien, of over de gekozen oplossing een advies of second opinion willen.

 

Meldt het CCE situaties van onvrijwillige zorg bij de Inspectie?

Nee, zorgaanbieders zijn zelf verantwoordelijk voor het melden bij de Inspectie als zij vormen van onvrijwillige zorg toepassen. Het CCE en de inspectie hebben ieder hun eigen rol en verantwoordelijkheid. De inspectie ziet toe op de kwaliteit van de zorg en de handhaving daarvan. De rol van het CCE is die van onafhankelijk adviseur voor zorgaanbieders. Waar nodig treden het CCE en de Inspectie met elkaar in overleg.

 

Onze afdeling wil vrijheidsbeperkende maatregelen afbouwen die voorkomen dat een cliënt valt. Kan ik hiervoor het CCE inschakelen?

Het CCE is er in principe voor vragen over vrijheidsbeperking die samenhangen met ernstig probleemgedrag. Valpreventie is veelal gericht op de fysieke veiligheid van de cliënt. Het kan echter zo zijn dat er bij deze maatregel op den duur probleemgedrag ontstaat. Dan kun je het CCE inschakelen voor advies.

 

Mijn zoon wordt elke dag een paar uur gefixeerd. Kan ik hem bij het CCE aanmelden voor een consultatie?

Ook cliënten, ouders en wettelijk vertegenwoordigers kunnen een beroep doen op het CCE. Voorwaarde is dat er zorgprofessionals zijn betrokken bij de cliënt, bijvoorbeeld een gedragsdeskundige of gespecialiseerd medicus, zoals een arts verstandelijk gehandicapten, specialist ouderenzorg, psychiater of neuroloog. Als de fixatie wordt toegepast in samenhang met probleemgedrag kun je een beroep doen op het CCE voor consultatie, bij voorkeur samen met de betrokken zorgprofessionals.