De rol van de manager bij probleemgedrag, een middagsymposium

HMN-20090902-0119 copyNa de succesvolle middagsymposia voor verzorgenden, vond op 9 november 2017 het eerste middagsymposium plaats voor managers, teamleiders en andere leidinggevenden in de ouderenzorg. Zo’n 35 leidinggevenden uit het zuiden van het land waren aanwezig in Vught om zich te verdiepen in de vraag: hoe ga ik als leidinggevende om met toenemende problematiek bij cliënten.

 

Veel leidinggevenden in de ouderenzorg merken dat er vaker dan vroeger sprake is van onbegrepen gedrag, agressie en afweer tegen de zorg. Cliënten hebben al verder gevorderde problematiek bij binnenkomst. Medewerkers voelen zich regelmatig overvraagd en raken overbelast. In onze consultaties merken we dat leidinggevenden op zoek zijn naar handvatten om de verzorging en begeleiding van deze groep bewoners goed vorm te geven én hun medewerkers optimaal te faciliteren. Dit middagsymposium is een extra manier – naast consultaties – om hierin te voorzien.

 

Ook de manager betrekken bij probleemgedrag

Coördinator Anita Dortmans opent de middag. Zij licht toe waarom het voor het CCE belangrijk is dat ook de manager betrokken is bij het onderzoeken van probleemgedrag. ‘We kijken namelijk verder dan alleen naar de cliënt. Wij gaan er vanuit dat probleemgedrag voortkomt uit een vastgelopen interactie tussen cliënt en de omgeving. We kijken naar de cliënt (somatisch en psychologisch) én zijn omgeving (sociale, fysische en organisatiecontext). Op de organisatiecontext kan de manager invloed hebben. Daarnaast kijken we ook meervoudig; met name als consultaties dreigen vast te lopen. Het is belangrijk dan ook te kijken naar welke belangen er spelen en welke betekenis mensen aan gedrag geven.’

 

Anita haalt een onderzoek van KPMG aan waarin een verklaring gezocht is voor het verschil in kwaliteit tussen verpleeghuizen. ‘Hoofduitkomst was dat verpleeghuiszorg sterk leiderschap nodig heeft. Leiderschap dat faciliteert en ondersteunt en gewenst gedrag en persoonlijke ontwikkeling stimuleert. Wij willen vanmiddag graag bijdragen aan nieuwe inzichten en ervaringen.’

 

Workshop Toekomstbestendige expertise

Barbara Wijnand, manager zorg en wonen bij Zorggroep Elde vertelt hoe zij hebben gekozen voor een gespecialiseerde afdeling voor cliënten met complex of onbegrepen gedrag. Een belangrijke overweging was de personele inzet: ‘Voorwaarde om met deze groep cliënten te kunnen werken is dat de medewerker in staat is tot zelfreflectie. De cliënt mag geen last hebben van mensen die dit moeilijk vinden.’ De afdeling is opgezet na positieve ervaringen met het CCE en interdisciplinariteit: een werkwijze waarin verschillende disciplines samenwerken. Zo is er meteen een link gelegd met een GGZ-instelling zodat men altijd een beroep kan doen op een psychiater.

 

Zorggroep Elde had verschillende doelen: ‘We wilden zowel een short stay als een long stay afdeling voor cliënten met complex gedrag creëren. Ook wilden we een eigen consultatiefunctie inrichten. Het ging er natuurlijk om dat gedrag te begrijpen en te voorkomen, familie goed te kunnen ondersteunen en de kwaliteit van leven voor de cliënten te verbeteren.’ Men koos voor specifieke manieren van werken en methodieken om dit te kunnen realiseren. Uitgangspunt werd multidisciplinair werken met een kernteam. Daarnaast werd de MiMakkus-methode ingezet en werden medewerkers geschoold onder andere in prikkelverwerking.

 

Er is bewust gekozen voor een gespecialiseerde afdeling om voldoende medewerkers met de vereiste competenties bij elkaar te verzamelen. Het gaat dan om kunnen aansluiten, voldoende kennis, zelfreflectie en pioniersgeest. Toen de aanvragen van cliënten toenamen, zelfs vanuit buiten de regio, bleek dat ook het Zorgkantoor bereid was om meer middelen beschikbaar te stellen. ‘De organisatie moet bereid zijn om te investeren in zo’n afdeling’, zegt Barbara. ‘Belangrijk is om een visie te hebben op probleemgedrag.’ Mensen in de zaal merken op dat vooral bij kleinschalige woonprojecten het personeel zich erg machteloos voelt bij complexe problematiek. Zo’n gespecialiseerde afdeling zou een uitkomst kunnen zijn.

 

Workshop Cicero’s HBO-VGG, daar zit meer achter

Rob Winkens is gespecialiseerd verpleegkundige geriatrie gerontologie (HBO-VGG) bij Cicero Zorggroep Brunssum. Cicero heeft ervoor gekozen enkele medewerkers op te leiden tot HBO-VGG. Zij draaien tijdelijk mee op diverse afdelingen en geven training on the job. ‘Veel praten werkt niet’, zegt Rob. ‘Wij werken mee en doen het voor. Dat werkt goed bij medewerkers op de werkvloer. Dat zijn geen mensen die een psychologisch rapport gaan lezen. Zij leren door het te zien.’ De VGG is inzetbaar in crisissituaties en reguliere situaties. ‘We proberen methodiek te creëren in de verpleging waar vaak intuïtief gehandeld wordt. Een verschil maken zit vaak in kleine dingen. De grote dingen zijn al ontdekt door de specialist ouderengeneeskunde en de psycholoog.’

 

Vanaf 2014 hebben de VGG’s vele consultatietrajecten binnen de eigen organisatie gedaan. Daarnaast hebben ze hun expertise ook extramuraal ingezet voor huisartsen. Rob ziet functiedifferentiatie als essentieel om het beroep interessant te houden voor verpleegkundigen: ‘Door mensen een aangepaste beroepsuitoefening te geven, kun je de deskundigheid die je in huis hebt optimaal benutten. En dat is nodig met de toenemende complexiteit van de zorgvragen.’

 

Workshop Bevlogen management

Elly van Rooy is hoofd woonverpleging van De Zorgboog locatie Mariëngaarde Aarle Rixtel. Samen met Franca Knapen die eerste verpleegkundige is, is ze bevlogen aan de slag om de zorg voor bewoners met complexe problematiek te organiseren: ‘Als je het “probleem” niet kunt veranderen, verander dan je kijk op het probleem.’

 

Mariëngaarde heeft kleinschalige pg-woningen voor reguliere ouderen,
kleinschalige woningen voor jong-dementerenden en een somatische afdeling met bewoners met gedragsproblematiek, veelal psychiatrische problematiek.

 

Elly en Franca stralen enthousiasme uit en vertellen uiteenlopende voorbeelden van hun aanpak. Zo hebben ze scholing, coaching en intervisie ingezet in hun teams. Ze hebben aandacht voor zinvolle dagbesteding en omgevingsfactoren. Deze proberen ze te beïnvloeden met aromasysteem dat aangename geuren verspreidt, het beperken van in- en uitlopende mensen en het kijken naar de gepastheid van activiteiten. Bijvoorbeeld: kan de groep het dit jaar aan om een gezamenlijke Sinterklaasviering aan te bieden? Ook werken ze met vernieuwende technieken als de Tovertafel, Vitaallicht en FingerFood.
Een inspirerende workshop, zeker voor leidinggevenden uit kleinere organisaties.

 

Met de feedback van de deelnemers gaan wij aan de slag om in 2018 nieuwe inspirerende middagsymposia aan te bieden. Tot ziens!

 


Naar overzicht