'Drugs: we moeten er mee dealen'

Impressie van CCE café over drugs in de GGZ


‘De aanmeldingen voor consultaties waarin drugs een rol spelen nemen toe in de GGZ’, aldus Didier Rammers, coördinator CCE in de regio NoordOost. ‘In gesprekken met instellingen blijkt dat drugsgebruik, maar ook de handel in drugs een uitdaging zijn als het gaat om behandeling, instellingsbeleid en samenwerking in de keten. Ook voor de politie blijkt dit herkenbaar te zijn. Elke instelling heeft zijn eigen oplossingen en manieren gevonden om met deze problematiek om te gaan.’ Dat is de aanleiding voor het CCE café op 27 oktober in Hattem over drugs in de GGZ. Zorgprofessionals van GGZ-instellingen en andere partners in de keten zoals politie komen bijeen om ervaringen uit te wisselen. Deze geven nieuwe inzichten voor beleid en samenwerking rond drugs.

 

Drugs: effecten, prevalentie en trends

Daan van der Gouwe, onderzoeker Trimbos-instituut, geeft een uitgebreid overzicht van de verschillende soorten drugs, de werking, effecten en risico’s. Bij diverse infolijnen en websites van Trimbos zoals drugsinfo.nl kunnen mensen terecht met vragen en voor informatie. Als belangrijke trends ziet hij een toename van de online drugshandel en een toename van de zogenaamde ‘designer drugs’. Het gebruik van GHB stabiliseert en dat van heroïne neemt verder af. Daarentegen neemt het gebruik van ecstasy toe en stijgt ook de gemiddelde sterkte van ecstasy.


‘Hekjes plaatsen of leren zwemmen’

Erwin van Huigenbosch en Eline Muller zijn consulenten van het CCE die de worsteling met drugs kennen door hun werk op afdelingen psychiatrie en verslaving. Zij kennen als geen ander de dilemma’s waar je mee te maken krijgt. ‘Hoe ga je om met drugs in een instelling midden in de stad?’. ’Wat doe je als patiënten drugs mee naar binnen smokkelen?’. ’Hoe laat je mensen van de afdeling naar buiten gaan terwijl drugsdealers om de hoek staan?’. Zet je in op controleren of op gedogen? Naast deze twee dimensies is er nog een derde dimensie! Erwin illustreert dat aan de hand van een fragment uit VPRO’s Zomergasten met psychiater en filosoof Damiaan Denys over ‘hekjes plaatsen of leren zwemmen’. Damiaan: ‘Leren zwemmen betekent dat er af en toe iemand verdrinkt. Dat is het dilemma waar het over gaat. Risico’s durven nemen: dat is de verantwoordelijkheid van professionals én de maatschappij.’ Erwin: ‘De derde dimensie is dat je op individueel niveau kijkt wat er moet gebeuren met het gebruik van drugs. Met één algemene regel ben je er niet. Samen met de patiënt kijk je wat er nodig is. Het is goed om patiënten te betrekken bij de discussie. Dat vraagt om openheid en niet-veroordelen.’


Drugs niet wegdenken

Tom Zewald, directeur zorg multicomplexe zorg bij Pro Persona, heeft het ultieme antwoord nog niet gevonden als het gaat om mensen in de praktijk te leren zwemmen. ‘Gebruik van middelen is onderdeel van de behandeling. We gaan drugs niet wegdenken. Een van de vragen is hoe je overlast kunt hanteren. Middelengebruik ontmoedigen we door camera’s en borden te plaatsen op het terrein. En ook door samen te werken met het openbaar ministerie, bijvoorbeeld over de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen. In de samenwerking met politie is het van belang om dezelfde taal te spreken. Het gesprek met gebruikers is heel waardevol, daarmee heb je niet alles onder controle. Niet negeren, maar acteren is van belang. Als GGZ-instelling ontmoedigen we het gebruik van drugs, we gaan er niet toe over om drugs zelf te verstrekken. Drugs en GGZ zullen altijd op gespannen voet met elkaar leven.'


‘Beheerst gebruik’

De presentaties bieden voldoende stof voor discussie. Nadat Didier Rammers de thema’s heeft geïnventariseerd, gaan de deelnemers met elkaar in gesprek aan de hand van de ‘Open Space Methode’*. Doel is kennis en ervaring met elkaar uitwisselen.


In een van de groepen komt het project ‘Beheerst gebruik’ van GGNet ter sprake. Dat gaat uit van: ‘Drugs: we moeten er mee dealen’. Achterliggende gedachte is om patiënten te leren omgaan met het gebruik van (medicinale) cannabis als onderdeel van een veel bredere aanpak. Dat gebeurt in een veilige omgeving en onder vooraf gestelde voorwaarden. Doel is het gebruik van drugs te minimaliseren om een stap te zetten naar behandeling. Verantwoord gebruik zonder schade waarbij je in gesprek blijft met de patiënt en vertrouwen geeft. Daarmee creëer je rust en openheid. ‘We weten dat jullie gebruiken en jullie weten dat wij toezicht houden met camera’s en beveiligers op het terrein.’


Uit andere discussies blijkt hoe belangrijk de samenwerking met politie is. Wijkagenten en GGZ-instellingen weten elkaar steeds beter te vinden en gaan met elkaar in gesprek. Partijen kunnen veel voor elkaar betekenen. Ook eerlijk naar elkaar toegeven dat je ‘het even niet meer weet’. ‘We zijn goed bezig, hebben dezelfde ervaringen en zijn soms machteloos’. Als zorgprofessional heb je een beroepsgeheim. Het is van belang om binnen de wet te blijven en respect te hebben voor elkaars verantwoordelijkheden en competenties. Daarbinnen is er veel ruimte om met elkaar in gesprek te gaan. Over de diagnose en behandeling van de patiënt kun je niets zeggen, maar er zijn altijd openingen voor gesprek om informatie uit te wisselen en problemen op te lossen in het belang van de patiënt.


Bij elkaar in de keuken kijken

‘Expertise uitwisselen en bij elkaar in de keuken kijken is zinvol’, luidt de conclusie van het CCE café. Diverse deelnemers wisselen contactgegevens uit om verder te praten over het thema en kennis te nemen van elkaars werkwijze.


* De Open Space Methode gaat uit van de Wet van de Twee Voeten. Als één van de deelnemers zich in een situatie bevindt waarin hij niets leert of niet wordt geïnspireerd gaat deze wet in werking. Als een poging om het gesprek een betere richting te geven strandt, is hij verplicht zijn twee voeten te gebruiken om naar een productiever gesprek te gaan.


Naar overzicht