Reflux (gastro-oesofageaal)

Wat is reflux?

Wat we eten en drinken komt via de slokdarm (oesofagus) in onze maag terecht. Waar de slokdarm in de maag uitkomt, zorgt een ronde sluitspier ervoor dat er niets vanuit de maag in de slokdarm komt. Dit is belangrijk, omdat maagzuur de slokdarm kan beschadigen. Als de verbinding tussen maag en slokdarm afwijkt, komt er maagzuur in de slokdarm. Dit wordt gastro-oesofagale reflux genoemd. Het maagzuur kan het slijmvlies van de slokdarm beschadigen en een ontstekingsreactie veroorzaken.


Risicofactoren voor reflux zijn overgewicht, roken, consumptie van vet, chocola, alcohol, koffie en bepaalde geneesmiddelen. Bij mensen met een verstandelijke beperking blijkt reflux tevens vaker voor te komen bij mensen met scoliose, spasticiteit, anti-epileptica gebruik, gebruik van benzodiazepinen en een IQ onder de 35. 281

 

Welke klachten geeft refluxziekte?

De voornaamste klacht van mensen met gastro-oesofagale reflux is 'brandend maagzuur' ofwel 'zuurbranden'. Het zuur dat de slokdarm binnenkomt, veroorzaakt een brandend gevoel midden in de borst. Deze pijn kan erger worden als iemand gaat liggen.


Uit een systematische literatuur review blijkt dat er waarschijnlijk een relatie is tussen gastro-oesofagale reflux ziekten en gedragsproblemen zoals zelfbeschadigend gedrag, rumineren en agitatie. 282


In onderzoek 281 werden bij mensen met een verstandelijke beperking de volgende aanvullende symptomen gevonden: braken, bloed braken, rumineren en somberheid.


Door langdurige irritatie en ontsteking kan er ook littekenvorming ontstaan die een vernauwing geeft, een strictuur. Soms tast deze de flexibiliteit van de slokdarm aan, waardoor er slikproblemen ontstaan. Ook kan er verandering van het slijmvlies optreden welke kan ontaarden in een kwaadaardige tumor: men spreekt bij deze verandering van een Barret oesofagus.


Alarmsymptomen van reflux zijn bloedbraken, bloed bij de ontlasting en maagklachten in combinatie met aanhoudend braken, passagestoornissen (eten kan niet door slokdarm/ maag), ongewild gewichtsverlies of bloedarmoede. 283


Voor mensen met een verstandelijke beperking is het soms niet mogelijk om deze pijnklacht kenbaar te maken. Het kan zijn dat de omgeving dan alleen een gedragsverandering opmerkt.

 

Hoe vaak komt reflux voor in de algemene bevolking?

Gastro-oesofageale reflux kan bij gezonde mensen af en toe voorkomen: er komt dan gedurende korte tijd slechts een zeer kleine hoeveelheid zuur in de slokdarm. De prevalentie van reflux in de huisartsenpraktijk is 0,8%. 283  

 

Hoe vaak komt reflux voor bij mensen met een verstandelijke beperking?

Uit het onderzoek van Böhmer, uitgevoerd onder mensen met een verstandelijke beperking wonend in instellingen in Nederland en België, blijkt dat reflux bij 48,2% voorkomt, slokdarmontsteking bij 33,4%, Barret-oesofagus bij 4,7%, een strictuur van de slokdarm bij 1,3%. 281


Bij mensen met een verstandelijke beperking, opgenomen vanwege een psychiatrische ziekte werd een prevalentie van 38% van gastro-oesofageale reflux gevonden. 552   


In Nederlands onderzoek onder ouderen met een verstandelijke beperking was 20% bekend met reflux-ziekte. 553

Reflux komt vaker voor bij mensen met scoliose, spasticiteit, anti-epileptica gebruik, gebruik van benzodiazepinen en een IQ onder de 35. 281   554

0,80% Algemene bevolking (zuurbranden)
48,20% Mensen met een verstandelijke beperking (zuurbranden)

281

Böhmer CJ, Niezen-de Boer MC, Klinkenberg-Knol EC, Devillé WL, Nadorp JH, Meuwissen SG. The prevalence of gastroesophageal reflux disease in institutionalized intellectually disabled individuals. Am J Gastroenterol. 1999 Mar;94(3):804-10.

282

De Winter CF, Jansen AAC, Evenhuis HM. Physical conditions and challenging behaviour in people with intellectual disability: a systematic review. J Intellect Disabil Res. 2011 Jul;55(7):675-98.

283

Numans ME, De Wit NJ, Dirven JAM, Hurenkamp GJB, Meijer QCM, Muris JWM, Van der Laan JR, Van Balen JAM. NHG-Standaard Maagklachten (Tweede herziening). Huisarts Wet 2003;46(12): 690-700.

552

Charlot L, Abend S, Ravin P, Mastis K, Hunt A, Deutsch C. Non-psychiatric health problems among psychiatric inpatients with intellectual disabilities.J Intellect Disabil Res. 2011 Feb;55(2):199-209

553

Evenhuis, HM (red). Gezond ouder met een verstandelijke beperking. Resultaten van de GOUD-studie 2008-2013. Wetenschappelijk rapport. 2014, Erasmus MC

554

Henderson CM, Rosasco M, Robinson LM, Meccarello J, Janicki MP, Turk MA, Davidson PW. Functional impairment severity is associated with health status among older persons with intellectual disability and cerebral palsy. J Intellect Disabil Res. 2009 Nov;53(11):887-97

Böhmer CJ, Niezen-de Boer MC, Klinkenberg-Knol EC, Devillé WL, Nadorp JH, Meuwissen SG. The prevalence of gastroesophageal reflux disease in institutionalized intellectually disabled individuals. Am J Gastroenterol. 1999 Mar;94(3):804-10.

De Winter CF, Jansen AAC, Evenhuis HM. Physical conditions and challenging behaviour in people with intellectual disability: a systematic review. J Intellect Disabil Res. 2011 Jul;55(7):675-98.

Numans ME, De Wit NJ, Dirven JAM, Hurenkamp GJB, Meijer QCM, Muris JWM, Van der Laan JR, Van Balen JAM. NHG-Standaard Maagklachten (Tweede herziening). Huisarts Wet 2003;46(12): 690-700.

Charlot L, Abend S, Ravin P, Mastis K, Hunt A, Deutsch C. Non-psychiatric health problems among psychiatric inpatients with intellectual disabilities.J Intellect Disabil Res. 2011 Feb;55(2):199-209

Evenhuis, HM (red). Gezond ouder met een verstandelijke beperking. Resultaten van de GOUD-studie 2008-2013. Wetenschappelijk rapport. 2014, Erasmus MC

Henderson CM, Rosasco M, Robinson LM, Meccarello J, Janicki MP, Turk MA, Davidson PW. Functional impairment severity is associated with health status among older persons with intellectual disability and cerebral palsy. J Intellect Disabil Res. 2009 Nov;53(11):887-97