De cultuur moet open!

Dat ze zeer gewaardeerd is om haar werk voor de langdurige zorg, bleek in 2010 wel toen ze als hoofdinspecteur Verpleging en chronische zorg van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) met pensioen ging. Haar naam werd gegeven aan een prijs voor vernieuwende ideeën om de langdurige zorg te verbeteren. De eerste won ze zelf: Jenneke van Veen. Ze heeft inmiddels de tweede prijsuitreiking achter de rug. En sinds november is ze ook voorzitter van IDé Innovatiekring Dementie.

 

pag 11 Jenneke van Veen

‘IDé kende ik van het convenant vrijheidsbeperking in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg. Zij werken met enorme inzet aan het tegengaan van vrijheidsbeperking. Daar wil ik graag aan meehelpen. En het heeft effect: er is een cultuuromslag gaande. Vroeger dacht je: ik maak iemand vast met een band, want dat geeft bescherming. Nu denk je: ik moet iets anders verzinnen, want het heeft meer nadelen dan voordelen.’

 

‘Vrijheidsbeperking heeft veel vormen, behalve de band ook medicatie of een beheersmatige cultuur in de vorm van een deur die altijd op slot gaat. Waarom zou je dat eigenlijk doen? We moeten nadenken en durven te veranderen, door er samen over te praten. De cultuur moet open en je moet verantwoorde risico’s durven nemen.’

 

Opleiding

Dat er mensen tussen wal en schip vallen heeft in de eerste plaats te maken met het opleidingsniveau van medewerkers, zowel in de ouderenzorg als in de gehandicaptenzorg. ‘Het is heel moeilijk om het gedrag te begrijpen van bijvoorbeeld iemand die dementeert. Dat kan handelingsverlegenheid veroorzaken. Daarnaast is de rol van het afdelingshoofd heel belangrijk: biedt die coaching en intervisie aan de medewerkers? Is er een open blik, kijkt hij of zij ook eens bij de buren?’
‘In de ouderenzorg zijn verpleegkundigen bijna uit beeld. Er komt dus veel meer op het bordje van verzorgenden. In de opleiding zou zelfstandig keuzes maken een speerpunt moeten zijn. En: aan een ander durven vragen als je het even niet meer weet, dat is geen falen. Je hebt dan natuurlijk ook leidinggevenden nodig die dit initiëren. Zij moeten hun medewerkers ondersteunen in beslissingen en óók als er iets mis gaat. Mensen moeten ook risico’s durven nemen.’

 

Eigen regie

‘Verder vind ik: laat mensen zo lang mogelijk beslissingen nemen over hun leven. Dat geeft een gevoel van eigenwaarde. In de gehandicaptenzorg is dat meer ingebed omdat mensen daar levenslang op aangewezen zijn. Maar voor ouderen is dat net zo goed belangrijk!’

 

‘Ik ben er van overtuigd dat je je altijd moet verdiepen in de persoon die je voor je hebt. Ook al heb je het druk: het wint tijd. En dat niet alleen; als je mensen goed kent en weet wat ze kunnen, laat je ze ook meer zelf doen. Het maakt het werk leuker en dat maakt de zorg ook beter. Als het leiderschap goed is, bind je je personeel aan je en dat is ook weer winst.’

 

Intervisie

‘Intervisie op de werkvloer moet vanzelfsprekend worden. Zo voorkom je dat mensen blijven zitten met hun handelingsverlegenheid. Leidinggevenden en bestuurders moeten de voorwaarden scheppen voor intervisie als onderdeel van het werk. En waarom zou je daarvoor geen social media gebruiken? Misschien gaat een vraag stellen wel makkelijker als het via de Ipad, pc of telefoon gaat.


Openheid is ook: niet erg vinden als er dingen niet goed gaan. De cultuur is nu vaak “er mogen geen fouten gemaakt worden” en dan krijg je incidentenbeleid. Het is mede gevolg van de grote media-aandacht voor incidenten.’

 

Expertise

‘Het CCE kan bijdragen aan het voorkomen van hiaten in de zorg door de rol van kenniscentrum op dit gebied. Ik zie bij de inzendingen voor de Verbeterprijs voor vernieuwing ideeën die ik een paar jaar terug al ergens anders heb gezien. Mensen vinden steeds opnieuw het wiel uit. Ook daar is het nodig dat men van elkaar leert en de goede ideeën van elkaar overneemt.’

 

Dit artikel verscheen eerder in het CCE Magazine over Hiaten in de complexe zorg