Consultatie bij vrijheidsbeperking: meer dan een verplicht nummer

IMG_9283 open deurZorgprofessionals hebben soms te maken met langdurige en frequente inzet van vrijheidsbeperking bij cliënten met ernstig probleemgedrag. In dat geval kan het inschakelen van een externe expert met specifieke expertise nieuwe inzichten opleveren. Dat wordt straks bovendien bij wet verplicht gesteld. Vooruitlopend op de nieuwe wetgeving heeft het CCE de afgelopen jaren ervaring opgedaan met consulten dwang en drang in de GGZ en met consultaties bij onvrijwillige zorg in de ouderenzorg.

In de GGZ past dit binnen het IGZ Toetsingskader ‘Terugdringen separeren en afzonderen’. In de ouderenzorg is op dit punt nauw samengewerkt met de kaderartsen ouderengeneeskunde en het VU medisch centrum (VUmc). In deze consulten ligt het accent op de kwaliteit van zorg en de mogelijkheden deze te verbeteren. Veel aandacht gaat uit naar de wisselwerking tussen de cliënt en zijn sociale, organisatorische en fysieke omgeving. Vaak is de familie bij de consulten betrokken. Andere veel voorkomende thema’s zijn interdisciplinariteit en de dynamiek in het team.

 

Meer dan een verplicht nummer

Uit een evaluatie van de ervaringen van het CCE blijkt dat zorgprofessionals vaak een toetsing van hun handelen verwachten, een soort controle. Wat er in de praktijk gebeurt, is een dialoog over de behandeling en begeleiding van de cliënt, die leidt tot nieuwe invalshoeken en perspectieven. De professionals zijn daar positief over en kunnen goed aangeven wat de consultaties hebben opgeleverd. De consulten en consultaties waarbij een vervolgbespreking met het CCE heeft plaatsgevonden, leveren over het algemeen meer resultaat op dan bij een eenmalig bezoek. De resultaten zijn zichtbaar in afbouw van dwang en drang en onvrijwillige zorg en in inzet van alternatieven in de behandeling en begeleiding.

 

Pleidooi voor consult op maat en op tijd

Het CCE pleit er dan ook voor om, in de praktische vertaling van de wet, een relatie te leggen tussen de aard en ernst van de vrijheidsbeperking en de onderliggende problematiek enerzijds en de aard en diepgang van het consult anderzijds. Bij ernstige en hardnekkige vormen van probleemgedrag en vrijheidsbeperking past eerder een volwaardige consultatie, met een explorerend en cyclisch karakter. Bij minder frequente of minder ingrijpende vormen van vrijheidsbeperking kan een kort en eenmalig consult passend zijn.
Een andere aanbeveling is de verplichte termijn voor een externe consultatie niet af te wachten, maar die consultatie al in een eerder stadium aan te vragen. Zeker als de verwachting is dat het toepassen van vrijheidsbeperking langer gaat duren.

 

Nieuwe wetgeving
Volgens het IGZ Toetsingskader ‘Terugdringen separeren en afzonderen’ is een GGZ-instelling al verplicht om een extern consult te laten doen als een cliënt langer dan drie maanden wordt gesepareerd of afgezonderd. In de nieuwe Wet Zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten en de nieuwe Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg wordt externe consultatie straks verplicht gesteld bij toepassing van langdurige en frequente vrijheidsbeperking na een vastgestelde termijn. In de nieuwe Wet Forensische zorg wordt naar deze wetten verwezen. Deze wetsvoorstellen zijn momenteel in behandeling bij de Eerste Kamer.


Lees de resultaten van de evaluatie

 

Gerelateerd 
‘Gedrag begrijpen is de sleutel', inzet van het CCE bij het terugdringen van vrijheidsbeperking bij probleemgedrag

 


Naar overzicht