‘Bewust leren kijken naar je eigen gedrag’

Een CCE-consultatie levert veel nieuwe inzichten en ideeën op. Natuurlijk om het gedrag van de betreffende cliënt beter te begrijpen zodat hij beter verzorgd en begeleid kan worden. Wanneer het team echter gezamenlijk nadenkt over wat er geleerd is van deze casus en dit deelt met de collega’s van andere afdelingen of zelfs van de hele organisatie, is het effect veel groter. In verpleeghuis ’t Jagthuis van Innoforte organiseerde het team twee keer een Kijk op de Praktijk bijeenkomst voor alle collega’s.

Het leereffect van een consultatie kan veel groter

 

Kijk op de praktijk bijeenkomst Jagthuis Velp juni 2016
 

‘We hebben een zwerver op de afdeling’, vat teamleider Aleida van Malkenhorst de situatie samen. Vorige zomer was het team echt uitgeblust en vastgelopen met de zorg voor de heer Blauw. Hij werd niet meer gewassen of aangekleed, sliep dus in dezelfde kleren én schoenen als overdag, geen mondverzorging, grote baard. ‘Bijna niemand wilde meer bij hem komen of sloeg nog een arm om hem heen. Dit is geen waardige oude dag.’

 

Ook Sigrid Buitenhuis, de psycholoog moest bekennen dat ze het niet meer wist, ook niet na overleg met collega’s.

 

Achterdocht en agressie

Wat was er nu eigenlijk aan de hand met de heer Blauw? Na een druk sociaal leven, was hij na het overlijden van zijn vrouw gedwongen opgenomen wegens een toegenomen zorgbehoefte. De diagnose Alzheimer was al enkele jaren eerder gesteld. Hij werd voorgesteld als een Bourgondiër die hield van dansen en zingen en bovendien zichzelf erg goed verzorgde.

 

In ’t Jagthuis gingen achterdocht en agressie de boventoon voeren naarmate de dementie voortschreed. Andere bewoners werden angstig van deze grote, sterke man die zich de huiskamer ‘toe-eigende’. Ook het team werd steeds banger. Kleine mensen of zwangere medewerkers durfden hem niet meer te verzorgen. Een incident waarbij de heer Blauw met handen vol ontlasting aan de gedekte tafel verscheen, maakte duidelijk dat het echt niet meer ging.

 

‘Gênant om te vertellen’

De drie teamleden die afwisselend vertellen, zijn duidelijk heel betrokken. Open en eerlijk vertellen ze hun collega’s wat er gebeurd is, ook al is dat soms erg moeilijk: ‘het is gênant om te vertellen’.

 

Het nieuwe beleid rondom de heer Blauw stelde de veiligheid van het team en andere bewoners voorop. Zorg werd wel aangeboden, maar als meneer weigerde, werd dat geaccepteerd. Het kwam er op neer dat meneer kalmerende medicatie toegediend kreeg en dan versuft onder de douche werd gezet door drie mensen. En dat alleen als het echt niet langer uitgesteld kon worden.

 

Niet alleen voor de heer Blauw en zijn familie was deze situatie vreselijk, ook het team had er last van: ‘voor je gevoel faal je steeds, ik voelde me zo onmachtig’.

 

Aan de slag met video interactie

In september 2015 schakelt Sigrid Buitenhuis het CCE in. Ze heeft drie vragen: hoe kunnen we hem verzorgen, hoe kunnen we de angst van verzorgenden verminderen en hoe kunnen we het sociaal isolement van de heer Blauw doorbreken? Consulent René van Koningsbruggen gaat met het team aan de slag. Al gauw ziet hij dat het team vooral gebaat is met hulp in de praktijk. Hij gebruikt hiervoor video interactie: telkens worden zorgsituaties van ongeveer een minuut gefilmd die vervolgens worden besproken. ‘Wat zie je gebeuren? Door dat samen te bespreken, probeer je met dezelfde bril te kijken naar gedrag’, legt René uit. ‘Je wordt je meer bewust van jezelf,’ vertelt een van de verzorgenden. ‘Op video zie je ook zijn gezicht, zijn reacties. Ons tempo was gewoon veel te snel. Je hebt de neiging om je te richten op je taak en dan heb je geen aandacht meer voor het maken van contact. Als je te snel gaat, zie je de heer Blauw letterlijk afhaken.’

 

Lef hebben

René heeft grote complimenten voor het team: ‘Jullie stonden ervoor open om met video aan de slag te gaan, en hadden lef. Niet alleen stonden jullie open voor tips, jullie gingen ook elkaar adviezen geven.’ En voor de heer Blauw? ‘Of er nu wel of niet gewassen wordt, zien we wel. Laten we eerst eens contact maken.’ Een paar gouden regels zijn geformuleerd: contact maken gaat voor de taak en zeven seconden wachten na het stellen van een vraag.

 

Dat geeft reactie uit de zaal! ‘Zeven seconden, ik lig helemaal dubbel, we zijn altijd veel te snel’. En: ‘Het klinkt wel logisch eigenlijk, het is geen hogere wiskunde.’

 

Wat betekent deze ‘nee’?

Verschillende video’s worden met de hele zaal bekeken en gezamenlijk besproken. Dan valt op hoe snel we allemaal geneigd zijn om meteen te gaan invullen en interpreteren. Want, wat betekent het eigenlijk als we de heer Blauw ‘nee’ zien zeggen? ‘Hij snapt het niet?’, ‘Hij is teleurgesteld?’ of ‘Hij wil niet?’ Wat bedoelt hij met deze ‘nee’?

 

De zaal gaat hierover ook met elkaar in gesprek: ‘hoe zie jij het nou?’ Het team kreeg door de gesprekken weer het gevoel met alle collega’s op een lijn te zitten.

Goede resultaten werden al heel snel behaald: ‘Het lukte om weer contact te maken, om hem gerust te stellen en hem vervolgens te kunnen verzorgen.’

 

Begin dit jaar is de heer Blauw overleden. Het team denkt met warmte aan hem terug: ‘Hij is waardig gestorven’. De medicatie was verminderd, er was weer contact, een glimlach. ‘De familie kreeg vader weer een stukje terug.’

 

Wat ga jij morgen anders doen?

Het team heeft veel geleerd en was zeer leergierig. Een voortgangsbespreking ging gewoon door, ondanks het overlijden van de heer Blauw. Voor het team was duidelijk dat deze lessen niet alleen aan deze cliënt verbonden waren.

 

De deelnemer bespreken in groepjes wat ze meenemen van vandaag: ‘Wat ga jij morgen anders doen en wat blijf je hetzelfde doen?’. En dat is niet als vrijblijvende oefening bedoeld. René sluit af met: ‘Over drie weken bespreken jullie weer wat het voor verschil maakt en schrijf het op!’

 

 =========================================

Waardigheid en trots

‘Kijk op de Praktijkbijeenkomsten’ zijn onderdeel van het landelijke programma Waardigheid en trots dat als doel heeft de verpleeghuiszorg verder te verbeteren. Het CCE wil de organisaties ondersteunen bij en stimuleren tot het reflecteren op de leerervaringen uit de consultaties, deze woorden te geven en de kennis die ze opgedaan hebben te delen binnen de organisatie.

 

Op deze manier heeft de aanvraag voor een individuele cliënt een bredere impact. In een Kijk op de Praktijkbijeenkomst presenteren de professionals deze kennis en kunde binnen hun eigen organisatie. Het CCE ondersteunt hierbij om deze voor te bereiden.

 


Naar overzicht