Nieuwe stippen op de horizon

VanessaCCE-coördinator Vanessa Olivier-Pijpers over de proeftuinen Meerzorg 2.0

 

‘In alle proeftuinen wordt er cyclisch gewerkt’, vertelt Vanessa Olivier-Pijpers die als CCE-coördinator bij vier van de tien proeftuinen betrokken is. ‘Er zijn gemiddeld twee bijeenkomsten per jaar waarbij de zorgaanbieder, het CCE, de familie of een andere cliëntvertegenwoordiger en eventueel het zorgkantoor om tafel zitten.’  

 

‘Het feit dat deze “vierhoek” samen om tafel zit, is op zichzelf al bijzonder. Dat gebeurt niet bij de reguliere toetsingen. De bedoeling is om samen de kwaliteit van de zorg te verbeteren. En daarmee de kwaliteit van leven van de betreffende cliënt. Er is veel contact met elkaar, iedereen in de vierhoek heeft de ruimte om invulling aan zijn eigen rol te geven.’

 

Los komen uit de dagelijkse praktijk

‘De werkvorm van het gesprek in de vierhoek is variabel. In een enkele proeftuin is bijvoorbeeld gekozen voor “droomsessies”.  Dat is een brainstormtechniek waarbij men volledig “out of the box” denkt. De deelnemers mogen hun fantasie de vrije loop laten gaan, zonder enige belemmering, om zo tot mogelijke oplossingen te komen. De afgelopen jaren is de begeleiding van cliënten met meerzorg vaak verbeterd en zijn er veel successen behaald. Het risico dat het (weer) misgaat, blijft echter groot. Het blijven zoeken naar mogelijkheden, naar dromen voor de cliënt is daarom van groot belang. Door de gesprekken in de vierhoek ziet men weer nieuwe stippen op de horizon.’

 

‘Uit deze sessies volgen verbeterplannen. De zorgaanbieder gaat met deze plannen aan de slag. Dit najaar komt er een gesprek waarin we weer gezamenlijk stilstaan bij de situatie: hoe gaan we verder? De proeftuinen zijn dus verbeterprocessen waarin men met elkaar optrekt. Het CCE brengt daarbij inhoudelijk kritische noten in. Alle gesprekken zijn open en inhoudelijke gesprekken. Voor de start van de sessies hebben zorgaanbieders en zorgkantoren onderling al de financiële afspraken gemaakt over de meerzorg.’

 

‘In de verschillende soorten sessies is er meer ruimte om op de inhoud en context van de cliënt in te gaan’, zegt Vanessa. ‘We hebben een dagdeel samen om te reflecteren, in plaats van een uur waarin alles moet gebeuren: een rondleiding op de woning en dagbesteding, naast het bespreken van het zorgplan, sjabloon en vaak het plan van aanpak van een individuele cliënt.

De gespreksvormen die we gebruiken in de proeftuinen helpen om los te komen van de dagelijkse praktijk. Men gaat nadenken over wat en hoe men doet, in plaats van nog meer te doen. Wat is ook alweer het doel en is dat nu nog steeds zinvol?’

 

Open en constructief

‘In een andere proeftuin hebben we een “spiegelgesprek” gedaan. In de binnenring zat ik samen met een collega en een aantal familieleden. De medewerkers van de zorgaanbieder zaten in de buitenkring: zij mochten alleen luisteren. In deze gesprekken vertellen ouders elkaar dingen die ze niet tegen de zorgaanbieder zeggen in een direct gesprek. Dat is al een bijzonder mooi resultaat van de proeftuinen’, vindt Vanessa. ‘Een moeder vertelde bijvoorbeeld: “Ik zou willen dat mijn zoon niet alleen papier versnippert, maar ook eens mag kleien.” Dat lijkt misschien iets kleins, maar dat was voor haar zeer belangrijk. En tegelijkertijd iets wat ze nauwelijks durfde te vragen. Want het gaat toch goed?’

 

‘Het is prachtig om te zien hoe open en constructief de gesprekken zijn. In weer een andere proeftuin heeft een vrouw een presentatie gegeven over haar broer en zijn levensgeschiedenis. En over wat dat heeft gedaan met de relatie tussen de familie en de zorgaanbieder. Goede tijden, maar ook jaren van slechte tijden met veel zelfverwonding en vrijheidsbeperking. Dit beeld werd geplaatst naast de perspectieven en ervaringen van verschillende begeleiders van de woning, dagbesteding en nachtzorg, de gedragswetenschapper en de manager. Zo komt men tot verdieping in het werken met deze cliënten. Alle verschillende niveaus en perspectieven in de begeleiding van cliënten met meerzorg worden doorgesproken, waarbij het CCE de andere aanwezigen stimuleert om tot verdere verdieping en verbetering te komen.’

 

Vervolg

Over het vervolg van de proeftuinen is Vanessa optimistisch: ‘In de proeftuinen samenwerken is spannend, we zijn in het diepe aan het zwemmen zonder bandjes. Eind dit jaar gaan we successen vergaren en kiezen we met welke werkvormen we verder willen. Maar ik kan me niet voorstellen dat er mensen zijn die dit niet zouden willen!’

 

Dit is deel 1 van een serie interviews.

Lees ook:

Deel 2: 'Proeftuinen bieden ruimte om meerzorg anders vorm te geven'
Deel 3: 'Heel ons team doet mee aan de proeftuin'
Deel 4: 'Een beter leven voor mijn broer'

 ===============================================================

Meerzorg 2.0?
Meerzorg 2.0 is het initiatief van CCE, VGN en ZN om meerzorg verder te ontwikkelen. Meerzorg levert een belangrijke bijdrage aan goede zorg voor cliënten met ernstig probleemgedrag voor wie de reguliere bekostiging onvoldoende is. Samen willen we tot een nieuwe aanpak komen waarin de focus ligt op verbeteren van de kwaliteit van zorg voor deze cliënten. Deze aanpak komt tot stand via tien proeftuinen waarin zorgaanbieders, zorgkantoren, cliëntvertegenwoordigers en het CCE nauw met elkaar samenwerken.

 

In de proeftuinen maken we ruimte voor ontwikkeling van perspectief en kwaliteit van de zorg. Daarvoor moeten we elkaar blijvend uitdagen, bevragen en prikkelen. Essentieel is de dialoog tussen professionals onderling, maar ook mét familie of andere vertegenwoordigers van de cliënt. Cliënten in hun context zijn het uitgangspunt.

De context zien we in de breedste zin van het woord: van de competenties van begeleiders tot  aan organisatiecultuur. Deelnemers komen zo tot waardevolle reflecties en inzichten. Hieruit  formuleren we verbeterpunten. Door regelmatig de dialoog op te zoeken ontstaat er een cyclus van verbetering. 

 

Voordat het zover is, vragen de proeftuinen een andere rolinvulling van betrokken partijen en een gezamenlijk commitment aan continue verbetering van kwaliteit.  Om tot een nieuwe werkwijze te komen, moet een  proces doorlopen worden waarin men gezamenlijk optrekt en reflecteert.

In deze serie interviews bieden we een inkijkje in het proces van de proeftuinen in deze nog prille fase. Wat zijn ieders ervaringen, welke vraagstukken zijn er en welke ideeën en oplossingen komen er. De geïnterviewde participeert in één van de tien proeftuinen vanuit een zorgaanbieder, zorgkantoor, het CCE of als cliëntvertegenwoordiger.


Naar overzicht