‘Het is nu veel rustiger in mijn hoofd’

Van agressieve jongen naar scholier met ambitie

 Rick Hekman jeugd 1

Koen was elf en onhandelbaar, thuis en op school. Hij was verbaal en fysiek erg agressief en niet meer gevoelig voor autoriteit. Opnames in de jeugd-ggz liepen op niets uit en Koen kreeg allerlei diagnoses. Zonder resultaat. Maar hij bloeide op bij zorginstelling Jejujo-land, een opgroeiplek voor kinderen met ernstige psychosociale problemen.

 

‘Ik ben met vier man sterk in Jejujo-land binnengebracht’, vertelt Koen. ‘Zo agressief was ik.’ Hij zou er een maand blijven, als time-out, maar woont er nu alweer vijf jaar. ‘Ik voelde me hier direct veilig. En ik was al snel blij met de duidelijkheid. Daar houd ik van.’

 

Trauma- en hechtingsproblematiek werkt in alles door

 

Stabiliseren

‘De eerste periode was intensief’, vertelt Katja Brocks, zorgcoördinator bij Jejujo-land. ‘Koen was verbaal en fysiek agressief en had veel moeite met onze regels en afspraken. We hebben op verschillende manieren geprobeerd Koen meer rust en stabiliteit te geven, want dat is ons eerste doel als een kind nieuw op de groep komt. Bij Jejujo-land is de groep een belangrijk therapeutisch element in de groei van kinderen. Hier leren kinderen vriendschappen aangaan en doen ze weer positieve ervaringen op in de relatie met volwassenen, de professionele begeleiders van het team. Koen zag gaandeweg dat de groep rustig en veilig was, waardoor zijn agressie afnam. De groep heeft voor hem een grote rol gespeeld.’

 

Onduidelijkheden

De warmte en structuur, de ruimte en de dieren bij Jejujo-land deden Koen goed: ‘In het begin was ik bang voor de paarden, maar nu houd ik daar zo veel van. Als ik paardrijd, vergeet ik alles. Dat is in de afgelopen vijf jaren erg belangrijk voor mij geweest.’

 

Na twee jaar bij Jejujo-land was Koen stabieler en had hij zijn plek gevonden in de groep. Ook had hij zinvolle dagbesteding, bij de orthopedagogische praktijk De Regenboog. Toch was hij daar nog wel agressief en manipulatief. Ondanks de intensieve samenwerking tussen De Regenboog en Jejujo-land lukte het niet om Koen te leren omgaan met autoriteit en grenzen tijdens zijn dagbesteding. Terwijl dat wel nodig was om weer naar school te kunnen. Als er niets veranderde, was die weg uitgesloten voor Koen.

 

Hoe kun je anderen vertrouwen als je als kind niet hebt ervaren dat mensen te vertrouwen zijn?

 

Opgroeiplek

Jejujo-land is een opgroeiplek voor elf kinderen tussen negen en zestien jaar met ernstige psychosociale problemen en vaak ook trauma en

hechtingsproblemen. De kinderen hebben een langere periode intensieve begeleiding nodig met veel voorspelbaarheid en structuur. Verder zijn een huiselijke sfeer, warmte en de ruimte om weer kind te mogen zijn belangrijk.

 

Op zoek naar de juiste diagnose

Koens voogd besloot in januari 2013 het CCE in te schakelen, om meer inzicht te krijgen in het gedrag van Koen en wat hij nodig had. ‘Wij zagen in Koen een jongetje dat talloze diagnoses had gekregen en in alles vast leek te lopen’, vertelt Vanessa Olivier-Pijpers, coördinator bij het CCE. ‘Voor ons was de kernvraag dan ook: wat heeft hij nodig om zich weer te ontwikkelen? Daarvoor was een brede beeldvorming nodig, niet nog meer labels en losse behandelingen.’

 

Warme omgeving

Vanessa schakelde Sarah Soenen, orthopedagoog en klinisch psycholoog in. Sarah is gespecialiseerd in trauma- en hechtingsproblematiek. ‘Trauma- en hechtingsproblematiek werkt in alles door’, legt Sarah uit. ‘Want hoe kun je anderen vertrouwen als je als baby en jong kind niet hebt ervaren dat mensen te vertrouwen zijn?’

 

Sarah kwam meekijken in Jejujo-land en had enkele gesprekken met Koen, zijn begeleiders en zijn ouders. ‘Ik zag een jongetje dat niet veilig gehecht leek, getraumatiseerd was en dat moeite had om goede relaties aan te gaan. Hij had daarvoor zeker behandeling nodig, maar paste niet in een reguliere instelling, omdat hij juist een warme, huiselijke omgeving hard nodig had. In Jejujo-land kreeg hij die juist al. En hij had er dieren om voor te zorgen.’

 

Te zelfstandig voor zijn leeftijd

Sarahs onderzoeken lieten verder zien dat Koen forse concentratieproblemen had en dat hij in allerlei opzichten functioneerde als een jonger kind dan hij was. Hij communiceerde bijvoorbeeld als een kind van zeven en sociaal en emotioneel gedroeg hij zich als een kind van vijf, terwijl hij al twaalf was.

 

Sarah adviseerde de medewerkers van Jejujo-land om zo veel mogelijk aan te sluiten bij Koens lagere ontwikkelingsleeftijd. En om samen gezellige activiteiten te ondernemen waarbij Koen merkte dat volwassenen hem konden helpen, bijvoorbeeld samen koken.

 

Aanvullend stelde zij als therapieën EMDR, een vorm van traumaverwerking en Theraplay voor. Theraplay is een methode om de hechting tussen kind en ouder of begeleider te versterken. Veel aspecten ervan zijn in Jejujo-land in het dagelijks leven ingeweven, maar Theraplay kan ook als therapie worden ingezet.

 

Aansluiten bij Koens ontwikkelingsniveau, de positieve contacten tussen hem en begeleiders en beide therapieën hadden resultaat.

 

‘Ik ben mezelf steeds beter gaan begrijpen’, vertelt Koen. ‘Vroeger ging ik slaan als ik me boos voelde. Nu kan ik die boosheid onderdrukken of even weglopen. Maar dat hoeft niet zo vaak meer; het is veel rustiger in mijn hoofd.’

 

‘Iets met paarden’

Inmiddels gaat Koen elk weekend naar zijn ouders. ‘Ik ben gelukkig in Jejujo-land. Ik heb hier mijn vrienden en de dieren, vooral de paarden.’ Hij hoopt zijn vmbo-diploma te halen en wil graag iets met paarden doen, misschien wel professioneel ruiter worden. ‘Verder wil ik ook een eigen manege hebben waarin ik kinderen begeleid. Ik heb er al een heel plan voor gemaakt, samen met andere jongeren in Jejujo-land.’

 

Dit artikel verscheen eerder in het CCE Magazine 'Focus op Jeugd' (2017)